6 اوت 2023- وگووی و اوزمپیک نام های تجاری داروی سماگلوتاید هستند. بسیاری از کشورهاWegovy  را برای کاهش وزن در افراد چاق یا دارای اضافه وزن و Ozempic را برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2، تایید کرده اند.

اوزمپیک می تواند به کاهش وزن سریع افراد کمک کند اما ممکن است عوارض جانبی جدی نیز داشته باشد.

این داروها چگونه عمل می کنند؟

داروهایی مانند سماگلوتاید عملکرد هورمونی به نام پپتید-1 شبه گلوکاگون یا GLP-1 را تقلید می کنند. این به اصطلاح آنالوگ های GLP-1 اثرات متعددی دارند، از جمله کند کردن تخلیه معده، اثر بر روی مغز برای کاهش اشتها و افزایش ترشح انسولین، که به تنظیم سطح قند خون کمک می کند.

بیش از یک دهه است که از آنالوگ های GLP-1 برای کمک به افراد مبتلا به دیابت نوع 2 برای کنترل قند خون استفاده می شود و برخی از کاربران کاهش وزن متوسطی را با مصرف این داروها تجربه کرده اند. دکتر Simon Cork، از امپریال کالج لندن می‌گوید: این داروها سیستمی را تقویت می‌کنند که از قبل در بدن انسان وجود دارد و نقش آن سرکوب اشتها پس از خوردن وعده‌های غذایی است.

چرا اکنون این داروها خبرساز شده اند؟

تجویز آنالوگ های GLP-1 برای کاهش وزن در افراد بدون دیابت نوع 2 آغاز شده است. آنها همچنین در فرمولاسیون های قوی تر و استفاده ی آسان تر در دسترس هستند.

در ابتدا آنالوگ‌های GLP-1 برای استفاده در دوز پایین‌تر مورد تایید قرار گرفتند و باید با تزریق دو بار در روز مصرف می شدند. در جدیدترین فرمولاسیون‌ها، آنها یک بار در هفته تزریق می‌شوند، ووگوی با حداکثر دوز 2.4 میلی‌گرمی برای کاهش وزن، و اوزمپیک با حداکثر دوز 2 میلی‌گرمی برای دیابت نوع 2 استفاده می‌شود.

این داروها چقدر در دسترس هستند؟

در سال 2021، وگووی برای کاهش وزن در چندین کشور از جمله ایالات متحده و کانادا تایید شد. تمجید برخی از سلبریتی ها از این دارو باعث تبلیغات گسترده در مورد آن شد، و با استقبال بی نظیر مردم مواجه شد.

به دلیل این استقبال گسترده، شرکت نوو نوردیسک سازنده ی این دارو، در تامین تقاضای جهانی آن دچار مشکل شد، بنابراین برخی از پزشکان شروع به تجویز اوزمپیک برای کاهش وزن کردند، چرا که اوزمپیک چندین سال قبل برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2 در برخی کشورها تایید شده بود. این منجر به کمبود داروی اوزمپیک برای افرادی شد که برای کنترل دیابت به آن نیاز داشتند.

این داروها چقدر موثر هستند؟

خیلی. این یک کلیشه است اما پزشکان چاقی در مورد تغییر پارادایم در زمینه مدیریت چاقی صحبت می کنند. پیش از این، کاهش حدود 5 درصد از وزن بدن، نتیجه خوبی برای هر مداخله کاهش وزن بجز جراحی معده محسوب می‌شد و به عنوان معیاری در آزمایشات داروهای چاقی در نظر گرفته می‌شد.

داروی وگووی منجر به کاهش 15 درصدی وزن بدن در طول یک سال، زمانی که با ورزش و تغذیه سالم ترکیب شود، می گردد.

در واقع، به نظر می‌رسد برخی افراد احساس می‌کنند که آنالوگ‌هایGLP-1 ، باعث لاغری بیش از حد آنها شده است، همانطور که در افزایش جستجوی عباراتی مانند "صورت و اوزمپیک" منعکس شده است. الکساندر میراس از دانشگاه اولستر در انگلستان می گوید: اوزمپیک هیچ کار خاصی برای پوست انجام نمی دهد. این کاهش وزن است که باعث این عوارض جانبی ظاهری می شود، چنین نتایجی اغلب پس از جراحی کاهش وزن نیز رخ می دهد.

آیا این داروها عوارض جانبی دارند؟

عوارض جانبی این داروها می توانند خفیف باشند، مانند حالت تهوع، یبوست و اسهال، که معمولاً با عادت کردن افراد به دارو برطرف می شود. عوارض جانبی نگران ‌کننده‌تر شامل التهاب لوزالمعده است، اگرچه این امر نسبتاً نادر است.اخیرا گزارشاتی در مورد گاستروپارزی شدید یا فلج معده، منتشر شده است. با این حال سازمان غذا و داروی آمریکا اعلام کرد که قادر به تعیین اینکه آیا این داروها علت گاستروپارزی بوده اند یا اینکه این عارضه ممکن است ناشی از مشکل دیگری باشد، نبوده است.

ریزش مو چطور؟

ریزش مو توسط برخی از مصرف کنندگان سماگلوتاید گزارش شده است. دکتر میراس می گوید که گاهی اوقات پس از کاهش وزن قابل توجه به دلایل دیگر، مانند جراحی معده، ریزش مو دیده می شود.

تصور می‌شود که ریزش مو به دنبال جراحی کاهش وزن به دلیل استرس فیزیولوژیکی بر بدن است که باعث می‌شود تعداد بیشتری از فولیکول‌های مو وارد فاز «استراحت» خود شوند که چند ماه بعد منجر به ریزش موها می‌شود. دکتر میراس می گوید: زمانی که کاهش وزن تثبیت شود، ریزش مو نیز متوقف می شود، با این حال، ممکن است موهایی که ریخته اند، دوباره رشد نکنند.

آیا این داروها باعث بروز افکار خودکشی می شوند؟

آنالوگ های GLP-1 مانند Ozempic وWegovy ، پس از گزارش های اخیر مبنی بر اینکه ممکن است باعث ایجاد افکار خودکشی یا آسیب رساندن به خود شوند، توسط آژانس دارویی اروپا (EMA) مورد بررسی قرار گرفتند. این پس از آن بود که سازمان نظارت بر سلامت ایسلند سه گزارش در مورد سماگلوتاید و داروی دیگری به نام لیراگلوتاید دریافت کرد که یکی از داروهای قدیمی تر از آنالوگ هایGLP-1  است.

آژانس دارویی اروپامی گوید در حال تجزیه و تحلیل حدود 150 گزارش از موارد احتمالی آسیب به خود و افکار خودکشی است. این بدان معنا نیست که این گروه دارویی این اثرات را ایجاد کرده اند، اما فقط افراد پس از شروع مصرف این تجربیات را گزارش کرده اند.

دکتر مایکل شوارتز از دانشگاه واشنگتن در سیاتلمی‌گوید: برای تعیین اینکه آیا یک ارتباط علیتی بین مصرف این دو دارو با افکار خودکشی و آسیب به خود وجود دارد یا نه، به کار بیشتری نیاز است.

سخنگوی شرکت نوو نوردیسک، تولید کننده داروهای لیراگلوتاید و سماگلوتاید( Ozempic و Wegovy)، به New Scientist گفت: آگونیست های گیرنده GLP-1 بیش از 15 سال است که برای درمان دیابت نوع 2 و برای درمان چاقی برای هشت سال استفاده می شوند. داده‌های ایمنی جمع ‌آوری‌شده از برنامه‌های کارآزمایی بالینی بزرگ و نظارت پس از بازاریابی، ارتباط علیتی بین سماگلوتاید یا لیراگلوتاید و افکار خودکشی و آسیب‌رسانی به خود، را نشان نداده‌اند.

آیا این داروها به ترک اعتیاد کمک می کنند؟

شاید. گزارش‌های حکایتی زیادی درباره مصرف این داروها برای دیابت یا کنترل وزن وجود دارد که سبب از دست رفتن میل افراد به نوشیدن الکل یا عادات دیگری شده است که می‌توان آن‌ها را «اعتیادهای رفتاری» توصیف کرد، مانند اختلال خرید اجباری.

این موضوع توسط تحقیقات روی حیوانات تایید گردید، محققان دریافتند که آنالوگ‌های GLP-1مصرف الکل و داروهای اعتیادآور را در حیوانات کاهش می‌دهند. در یک کارآزمایی کوچک بر روی افراد به تأثیر مشابهی از یکی از آنالوگ های GLP-1 به نام اگزناتید اشاره شده است که اعتیاد سنگین به نوشیدن الکل را کاهش داد، اما فقط در افرادی که چاق بودند.

این توضیح را می توان با روشی که داروها بر روی مغز برای کاهش میل به غذا عمل می کنند، مرتبط دانست، اما مکانیسم دقیق آن مشخص نیست.

دکتر دانیل دراکر از مرکز سلامتSinai  در تورنتو، کانادا، می‌گوید: ما تنها در ابتدای درک این موضوع هستیم که چگونه این درمان‌ها می‌توانند به کاهش اعتیاد به الکل و مواد مخدر کمک کنند. داده های کارآزمایی بالینی هنوز برای اثبات گزارش های حکایتی در دسترس نیست.

چه اتفاقی برای وزن کاربر در طولانی مدت می افتد؟

طولانی‌ترین آزمایش Wegovyدو سال به طول انجامید و نشان داد که وزن افراد در سال دوم به طور گسترده‌ای کاهش یافت.

در اکثر کشورها، مصرف Wegovy برای دو سال تایید شده است، اما اگر افراد مصرف دارو را متوقف کنند، طبق یک کارآزمایی، به طور کلی وزن از دست رفته را دوباره به دست می آورند - دو سوم وزن از دست رفته پس از یک سال باز می گردد.

دکتر Cork، می‌گوید: کاهش وزن فقط تا زمانی که دارو مصرف می‌شود ادامه پیدا می‌کند، زیرا به محض قطع دارو، همه آن فرآیندهای فیزیولوژیکی که در تلاش برای برگرداندن وزن بدن شما هستند دوباره شروع می‌شوند.

این نشان می دهد که پس از دو سال استفاده، تقاضا از سوی مصرف کنندگان برای ادامه تجویز دارو توسط پزشکان وجود خواهد داشت. دکتر Cork، افزود: من فکر می‌کنم فشار زیادی برای تغییر این دستورالعمل‌ها وجود خواهد داشت.

اوزمپیک را می توان به مدت طولانی برای دیابت نوع 2 تجویز کرد، زیرا این بیماری معمولا مادام العمر است.

منبع:

https://www.newscientist.com/article/2371780-the-science-and-side-effects-of-the-drugs-ozempic-and-wegovy/